1993 Mumbai Serial Blasts કેસમાં Life Imprisonment ભોગવી રહેલા Abu Salemને તાત્કાલિક મુક્તિ નહીં; Portugal Extradition Agreementનો પણ Courtએ કર્યો વિચાર
નવી દિલ્હી | Crime & Legal Desk | 10 સપ્ટેમ્બર 2026
1993ના Mumbai Serial Blasts કેસમાં Life Imprisonmentની સજા ભોગવી રહેલા Gangster Abu Salemને આજે Supreme Courtમાંથી મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. Supreme Courtએ તેની Premature Release / Early Release માટે કરવામાં આવેલી અરજી ફગાવી દીધી છે. Salemએ દલીલ કરી હતી કે Portugalમાંથી ભારત લાવવામાં વખતે આપવામાં આવેલા Extradition Assurance મુજબ તેની કેદની મહત્તમ મર્યાદા 25 વર્ષ છે અને આ સમયગાળો લગભગ પૂર્ણ થઈ ગયો છે. જોકે Supreme Courtએ તેની આ દલીલ સ્વીકારી નથી.
Justice Vikram Nath અને Justice Sandeep Mehtaની Benchએ Bombay High Courtના એપ્રિલ 2026ના નિર્ણયમાં કોઈ ખામી ન હોવાનું માન્યું અને Salemની અરજીને Reject કરી દીધી.
શું હતો Abu Salemનો દાવો?
Abu Salemને Portugalમાંથી વર્ષ 2005માં India extradite કરવામાં આવ્યો હતો. ભારત સરકારે Portugalને આપેલા Sovereign Assuranceમાં કહ્યું હતું કે Salemને Death Penalty આપવામાં નહીં આવે અને 25 વર્ષથી વધુની imprisonment નહીં થાય.
આ જ assuranceનો આધાર લઈને Salemએ Supreme Court સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે તે 25 વર્ષની મહત્તમ સમયમર્યાદા પૂરી કરી ચૂક્યો છે અથવા તેની ગણતરીમાં Undertrial Period અને Jail Remissionનો લાભ મળવો જોઈએ.
તેની દલીલનો મુખ્ય આધાર હતો કે November 2005માં તેની ધરપકડ થઈ ત્યારથી જ તેની કેદનો સમય ગણવામાં આવવો જોઈએ. સાથે જ તેણે Good Conductના આધારે મળેલા Remission અને Trial દરમિયાન જેલમાં વિતાવેલા સમયને પણ 25 વર્ષની ગણતરીમાં સામેલ કરવાની માંગ કરી હતી.
Supreme Courtએ શું કહ્યું?
Supreme Courtએ Salemની આ દલીલને સ્વીકારી નથી. Courtએ Bombay High Courtના અગાઉના નિર્ણયને યોગ્ય ગણાવ્યો છે.
અહેવાલો અનુસાર, Extradition Agreement હેઠળની 25 વર્ષની મર્યાદાની ગણતરી 11 November 2005ની ધરપકડની તારીખથી કરવામાં આવે છે. આ ગણતરી પ્રમાણે 25 વર્ષનો સમયગાળો November 2030માં પૂર્ણ થશે. એટલે Salemને હાલ Premature Releaseનો હક મળતો નથી.
અર્થાત્, Salemની “25 વર્ષ પૂર્ણ થઈ ગયા” તેવી દલીલ Courtએ સ્વીકારી નથી.
Remissionનો મુદ્દો કેમ મહત્વનો હતો?
આ કેસમાં એક મહત્વનો Legal Question Remissionને લઈને પણ હતો.
Salemનું કહેવું હતું કે Jailમાં તેના સારા વર્તનના આધારે મળેલી Remissionને તેની 25 વર્ષની maximum imprisonmentમાં Adjust કરવી જોઈએ. ઉપરાંત Trial દરમિયાન Undertrial તરીકે જેલમાં રહેલો સમય પણ ગણતરીમાં લેવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
પરંતુ અગાઉ Bombay High Courtએ આ દલીલ નકારી હતી. Courtના અભિગમ મુજબ, Portugalને આપવામાં આવેલી 25 વર્ષની મર્યાદા પોતે જ એક વિશેષ Extradition Assurance હતી. તેમાં સામાન્ય Jail Remission ઉમેરીને સજા વધુ ઘટાડવી યોગ્ય નહીં બને.
1993 Mumbai Blasts કેસમાં Salemની સજા
Abu Salemને 1993 Mumbai Serial Blasts Caseમાં TADA Courtએ September 2017માં દોષિત ઠેરવીને Life Imprisonmentની સજા ફટકારી હતી.
આ ઉપરાંત 1995માં Mumbaiના Builder Pradeep Jainની હત્યાના કેસમાં પણ Salemને 2015માં Life Imprisonmentની સજા મળી હતી.
આ કારણે તેની Early Releaseની માંગ માત્ર એક સામાન્ય Prison Remissionનો મુદ્દો નહોતો, પરંતુ ગંભીર આતંકવાદી હુમલા અને હત્યાના કેસોમાં આપવામાં આવેલી Life Sentences સાથે સીધી રીતે જોડાયેલો હતો.
2022માં Supreme Courtએ શું કહ્યું હતું?
આ કેસનો એક મહત્વનો ભાગ Supreme Courtનો 2022નો નિર્ણય છે.
July 2022માં Supreme Courtએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે Portugalને આપવામાં આવેલા Sovereign Assuranceનું ભારતે પાલન કરવું પડશે. 25 વર્ષની સમયમર્યાદા પૂર્ણ થયા બાદ Governmentએ Presidentને Remission અંગે Advice કરવાની રહેશે.
પરંતુ તે સમયે પણ Courtએ Salemને કોઈ Special Privilege આપીને તરત સજા ઘટાડવાનો કે તેને તરત મુક્ત કરવાનો આદેશ આપ્યો નહોતો.
આથી 2022નો નિર્ણય Salemની “તાત્કાલિક Release”ની ગેરંટી તરીકે જોવો યોગ્ય નથી.
હવે આગળ શું?
આજના Supreme Courtના નિર્ણય બાદ Abu Salem હાલ Life Imprisonment ભોગવતો રહેશે. તેના તરફથી રજૂ કરવામાં આવેલી Premature Releaseની વર્તમાન Plea Reject થઈ ગઈ છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ, Extradition Assurance હેઠળ 25 વર્ષની ગણતરી November 2005થી કરવામાં આવતી હોવાથી 2030 પહેલાં Releaseનો દાવો સ્વીકારાયો નથી.
આ નિર્ણયનો મહત્વનો Legal Aspect એ છે કે International Extradition Assurance, Life Sentence અને Prison Remission વચ્ચેનો સંબંધ ફરી એકવાર Supreme Court સમક્ષ આવ્યો હતો.
The News Express વિશ્લેષણ
Abu Salem કેસ માત્ર એક Gangsterની Release Plea પૂરતો સીમિત નથી. આ કેસમાં India-Portugal Extradition Agreement, Sovereign Assurance, Life Imprisonment અને Remission જેવા ગંભીર કાયદાકીય મુદ્દાઓ જોડાયેલા છે.
એક તરફ ભારતે Portugalને આપેલા પોતાના Assuranceનું પાલન કરવાની બંધારણીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય જવાબદારી છે, જ્યારે બીજી તરફ ગંભીર ગુનાઓમાં દોષિત વ્યક્તિને કાયદા મુજબ આપવામાં આવેલી સજાની અસર પણ જળવાઈ રહે તે જરૂરી છે.
આજના Supreme Courtના નિર્ણયથી એક બાબત સ્પષ્ટ થાય છે કે 25 વર્ષની Extradition Limitનો અર્થ એ નથી કે Remission કે Undertrial Periodના આધારે કોઈ વ્યક્તિ આપમેળે તરત જ જેલમાંથી બહાર આવી શકે.
હાલ માટે Abu Salemને Supreme Courtમાંથી Early Release મળ્યું નથી અને તેની કેદ યથાવત્ રહેશે.
