Editorial
ગુજરાતનું આર્થિક પાટનગર અને દેશના અગ્રણી મેગાસિટીમાં સ્થાન ધરાવતું અમદાવાદ ફરી એકવાર ભારે વરસાદ બાદ ગંભીર પાણી ભરાવાની સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યું છે. શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં રસ્તાઓ પર પાણી ભરાઈ જતાં વાહનવ્યવહાર પ્રભાવિત થયો, રહેણાંક વિસ્તારોમાં વરસાદી પાણી ઘૂસ્યા, વેપાર-ધંધા અટકી ગયા અને સામાન્ય નાગરિકોને ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો. કરોડો રૂપિયાના વૈભવી રહેણાંકો હોય કે મધ્યમવર્ગીય સોસાયટીઓ—કુદરત સામે સૌ એકસરખી પરિસ્થિતિમાં જોવા મળ્યા.
અમદાવાદના વિકાસ માટે દર વર્ષે નોંધપાત્ર રકમ ફાળવવામાં આવે છે. ચાલુ વર્ષમાં પણ શહેરના વિકાસ માટે આશરે ₹18,518 crore કરોડનું બજેટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. સ્વાભાવિક રીતે જ નાગરિકોમાં પ્રશ્ન ઉદ્ભવે છે કે જો વિકાસ માટે આટલા મોટા પ્રમાણમાં ખર્ચ કરવામાં આવે છે, તો વરસાદી પાણીના નિકાલ જેવી મૂળભૂત શહેરી સુવિધાઓમાં હજુ પણ ખામી કેમ જોવા મળે છે?
વરસાદ પર કોઈનું નિયંત્રણ નથી, પરંતુ વરસાદના પાણીનું યોગ્ય સંચાલન કરવું શહેરી આયોજનનો અભિન્ન ભાગ છે. આધુનિક શહેરોમાં ડ્રેનેજ નેટવર્ક, સ્ટોર્મ વોટર મેનેજમેન્ટ, તળાવો અને કુદરતી જળમાર્ગોના સંરક્ષણ, તેમજ સમયસર જાળવણી જેવી બાબતો શહેરને આવી પરિસ્થિતિમાંથી બચાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી દરેક ભારે વરસાદ પછી ઉભી થતી સમસ્યાઓ માત્ર કુદરતી આપત્તિ તરીકે નહીં, પરંતુ શહેરી આયોજનની દૃષ્ટિએ પણ સમીક્ષાને પાત્ર બને છે.
અમદાવાદના ઇતિહાસમાં નજર કરીએ તો શહેરના જૂના કોટ વિસ્તાર અને પોળો આજે પણ તેમના સુવ્યવસ્થિત આયોજન માટે ઓળખાય છે. સ્વતંત્રતા પૂર્વે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અમદાવાદના મેયર તરીકે કાર્યરત હતા. તે સમયના આયોજનની પ્રશંસા આજે પણ અનેક નાગરિકો કરે છે. જોકે વર્તમાન અમદાવાદનું કદ, વસ્તી અને પડકારો ઘણાં મોટા છે, તેમ છતાં લાંબા ગાળાના આયોજન અને ગુણવત્તાસભર અમલીકરણનું મહત્વ આજે પણ એટલું જ અવિચલ છે.
આ સ્થિતિ કોઈ રાજકીય ટીકા સુધી સીમિત રહેવી જોઈએ નહીં. આ મુદ્દો લાખો નાગરિકોની સુરક્ષા, રોજગાર, સમય અને આર્થિક નુકસાન સાથે સીધો જોડાયેલો છે. જરૂરી છે કે સંબંધિત તંત્ર પાણી ભરાવાના કારણોનું વૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ કરે, ડ્રેનેજ વ્યવસ્થાનું સ્વતંત્ર ઓડિટ કરાવે, જ્યાં ખામીઓ હોય ત્યાં જવાબદારી નક્કી કરે અને ભવિષ્ય માટે અસરકારક આયોજન અમલમાં મૂકે.
વિકાસની સાચી કસોટી ચમકતા પ્રોજેક્ટોમાં નહીં, પરંતુ મુશ્કેલીના સમયમાં શહેર કેટલી અસરકારક રીતે કાર્ય કરે છે તેમાં રહેલી છે. અમદાવાદ ખરેખર વિશ્વસ્તરીય શહેર બનવા માંગે છે, તો વરસાદ પછીના પાણી નહીં, પરંતુ નાગરિકોના પ્રશ્નો વહેલા વહેવા જોઈએ. આજે સમય દોષારોપણનો નહીં, પરંતુ જવાબદારી, પારદર્શિતા અને દીર્ઘદૃષ્ટિ સાથે કાર્ય કરવાનો છે. કારણ કે નાગરિકોને વિકાસના વચનો નહીં, વિકાસના પરિણામો જોઈએ છે.
